عربستان سعودی ؛ از انتخاب فیصل بن فرحان تا گمانه زنی ها در سیاست خارجی این کشور

عربستان سعودی ؛ از انتخاب فیصل بن فرحان تا گمانه زنی ها در سیاست خارجی این کشور

تحلیل سیاست شرق _ سیر تحولات جاری در منطقه خلیج فارس و تحرکات انجام شده طی هفته های گذشته  را می توان نشانه ای از بروز تغییرات در سیاست های کشورهای منطقه در آینده نزدیک  دانست. در این بین تصمیم  ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی در معرفی  شاهزاده فیصل بن فرحان  به عنوان وزیر امور خارجه جدید این کشور ، می تواند نشانه ای از احتمال  بروز تغییر در سیاست خارجی کشوری دانست که در منطقه خاورمیانه ،  یک رقابت شانه  به شانه را با کشورهایی چون ایران و ترکیه  در پیش گرفته است.

انتخاب شاهزاده فیصل بن فرحان ۴۵ ساله و جایگزین نمودن او  بجای  ابراهیم العساف ، که کمتر از یک سال در این سمت حضور داشت، نشانه آن است که العساف نتوانسته سیاست های این پادشاهی ثروتمند و درعین حال  بلندپرواز را در منطقه و جهان ، بخوبی هدایت و به سرانجام برساند.

چنانکه در این بین ، این ولیعهد عربستان  محمد بن سلمان است که بار وظایف وزارت امورخارجه را بدوش می کشید و نمود بیشتری را در عرصه سیاست خارجی ایفا نموده است.

شاهزاده فیصل که پیش از این  سفیر عربستان در آلمان و مشاور ارشد سفیر عربستان در آمریکا بود ،  سابقه فعالیت در صنعت دفاعی عربستان را نیز دارد و به نوعی در حوزه هایی متفاوت و در عین حال مرتبط با یکدیگر فعالیت نموده است .البته نزدیکی فیصل بن فرحان به ولیعهد عربستان ، می تواند نشانه ای از استیلای هرچه بیشتر ولیعهد برسیاست  خارجی و از سویی دیگر محکم شدن جایگاه او در نظام خانوادگی این کشور  ارزیابی نمود.

از سویی دیگر ، به نظر می رسد سایه عادل الجبیر همچنان بر سیاست خارجی عربستان سنگینی می کند و محمد بن سلمان در صدد است با انتخاب فردی که نزدیکی بیشتری به خود و  ایالات متحده دارد ، نفوذ کلامی و سایه الجبیر را  از سیاست خارجی عربستان بیش از پیش کمرنگ تر و پاک نماید.

درگیربودن عربستان در بحران یمن و عدم دستیابی به پیروزی چشمگیر در این کشور فقیر منطقه و  از سویی دیگر فشارهای ناشی از قتل جمال خاشقچی توسط دستگاه اطلاعاتی عربستان ، از دیگر دلایل انتخاب فردی است که شاید بتواند ، ناکامی های وزارت خارجه این کشور را در کاهش فشارهای جهانی در این موارد را جبران و دیپلماسی عمومی  عربستان را تحرک بیشتری بخشد.

اما مسائلی که طی چند ماه گذشته در دو سوی شبه جزیره عربستان به وقوع پیوسته یعنی حمله به نفتکش های  اماراتی و ژاپنی در دریای عمان  و حمله به نفتکش ایرانی  در دریای سرخ ، منطقه را بسوی تشنج بیشتر سوق داده است و عربستان را نیز در یک فضای ناامنی ژئوپلیتیکی قرار داده است . شاید حمله حوثی های یمن به تاسیسات نفتی آرامکو و کاهش نزدیک به نیمی از صادرات نفت این کشور  ، اوج ضربه پذیری عربستان را بر همگان و مخصوصا رقبای منطقه ای این پادشاهی نشان داد که تاحدود زیادی پریتیژ متحد نزدیک ایالات متحده را در منطقه ، خدشه دار و قدرت دفاعی آن را نیز زیر سوال برده است.

کشوری که در سالهای گذشته جزء بزرگترین خریداران تسلیحات نظامی در جهان بوده و هزینه های هنگفتی را در این رابطه متحمل شده است ، در یک روند ناکامی های نظامی و دیپلماتیک گرفتار و نتوانسته یک دیپلماسی پرقدرتی را در منطقه خاورمیانه و در مقابل  رقبای قدرتمندش در منطقه  پیش گیرد.

هرچند دو کشور ایران و عربستان سعودی  با ارسال سیگنال های  مختلف و تحت فشارهای مختلف از سوی متحدانشان ، تلاش دارند مقداری از تنش های موجود را کاهش دهند؛  با این وجود ، ایجاد تغییر در لحن و عملکرد جاری هر دو کشور ، لازمه بهبود فضای ملتهب بین دو کشور خواهد بود.

از این رو تغییر رئیس دستگاه دیپلماسی عربستان و انتخاب فردی که روابط نزدیکی نیز با آمریکایی ها دارد ، بیانگر آن است که همچنان عربستان سعودی ، سیاستی در طول سیاست های منطقه ای آمریکا خواهد داشت ولی شاید تغییر وزیرامورخارجه این کشور ، بتواند فضای پرتنش  کنونی را به سوی آرامش و کاهش تنش های موجود سوق دهد.

با این حال در صورت تصمیم قاطع  پادشاه و ولیعهد عربستان ، وزیر امورخارجه جدید عربستان می تواند فضای سیاست خارجی بین عربستان و سایر کشورها از جمله ایران ، قطر و  ترکیه را دچار تحول بنیادین نماید.تحولی که بدون شک  منافع ملت های منطقه را تامین  و گسترش دهنده صلح در منطقه  خواهد بود.سیاستی که قاعدتا با مخالفت های اسرائیل به عنوان تنها برنده اوضاع متشنج فعلی  منطقه ، روبرو خواهد شد.

سیاستی که خواهد توانست تحرک لازم را در جهت تنش زدایی با قدرت های منطقه ای چون ایران و ترکیه به وزارت خارجه عربستان سعودی ببخشد و سرمایه های عربستان سعودی را بجای هزینه کرد در جنگ های نابودگر  منطقه  ای ، در مسیر توسعه این کشور  و صلح و ثبات خاورمیانه صرف نماید. در غیر این صورت باید همچنان شاهد  تقابل بدون منفعتی  برای منطقه بود که همچون مردابی ، نه تنها عربستان بلکه سایر کشورهای منطقه را نیز کم کم به کام خود فرو خواهد برد.

 

انتهای پیام



دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *