تحلیل سیاست شرق ؛ آیا تروئیکای اروپا در حال خروج آرام از برجام است ؟

تحلیل سیاست شرق ؛

آیا تروئیکای اروپا در حال خروج آرام از برجام است ؟

تروئیکای اروپا عاقبت و پس از کش و قوس های فراوان ، مکانیسم ماشه را در رابطه با ایران عملی نمود. در توافق هسته ای ۲۰۱۵ ایران و شش قدرت بزرگ جهان ، مکانیسمی در نظر گرفته شده ، تا چنانچه هر یک از هفت کشور حاضر در توافق هسته ای ، از انجام تعهدات طرف روبرو ، راضی نبوده و یا هریک از آنها توافق یاد شده را نقض نمایند  ، با اجرای مکانیسم ماشه ، و ارجاع مسئله  به شورای امنیت ، مسائل مطروحه مورد بررسی و چاره اندیشی شود.

با این حال با انتخاب دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور ایالات متحده ، توافق برجام در برزخ فروپاشی قرار گرفت. نزدیک به دوسال سیاست های تقابلی ترامپ با برجام  و کشمکش های زیاد صورت گرفته شده که به نوعی بی ارتباط با وقایع خاورمیانه نبود ، عاقبت به خروج ایالات متحده از برجام در سال ۲۰۱۸ انجامید ‌ تحریم های یکجانبه این کشور  علیه ایران اعمال  و علی رغم اعتراض ایران و حتی سایر کشورهای توافق کننده در برجام  ، هر بار و بصورت متوالی تحریم های بیشتری نیز در دستور کار وزارت خزانه داری آمریکا قرار می گرفت .

این درحالی بود که آژانس بین المللی انرژی اتمی بارها ، پایبندی ایران به توافق هسته ای را تائید نموده بود ولی ایالات متحده با ادعای اینکه ، ایران در مسیر توسعه  و ساخت سلاح های اتمی گام برمی دارد و از سویی دیگر سیاست های منطقه ای مخربی را دنبال می کند ، راهبرد فشار حداکثری را بر ایران در پیش گرفت .

با این حال اروپا علی رغم اعتراض به ایالات متحده و درخواست از ایران برای حفظ برجام و تعهدات خود ، نتوانست طی این مدت سازوکاری موثر ، قوی  و کارآمد جهت منتفع شدن ایران از مزایای اقتصادی برجام تهیه و عملیاتی نماید.

اینچنین بود که جمهوری اسلامی ایران نیز طی پنج مرحله و هریک به فاصله ۶۰ روز ، مبادرت به کاهش تعهدات برجامی نمود تا بتواند ، کشورهای عضو برجام را ترغیب به اقدامی موثر در خصوص تعهداتشان  نماید.

با این وجود ، آنچه که مشهود بود ، پنج عضو باقیمانده در برجام ، توانایی لازم را جهت انجام اقدامات موثر به منظور بهبود شرایط پیش آمده و بی اثر نمودن تحریم های ایالات متحده علیه ایران نداشتند. در این بین به نظر می رسید ، تروئیکای اروپا ، فقط به صدور بیانیه و ابراز امیدواری بسنده نموده بود و از انجام اقدامات عملی عاجز و ناتوان بود ، مسئله ای که شاید  ماندن در برجام ، برای اروپائیان  ، جنبه حیثیتی می نمود تا یک اعتقاد راسخ جهت رفع مشکلات پیش آمده توسط ایالات متحده برای اعضای برجام و مخصوصا ایران .

با اتفاقات پیش آمده در عراق ، ترور سردار سلیمانی  فرمانده نیروی قدس سپاه و متعاقب آن حملات موشکی ایران به پایگاههای ایالات متحده در عراق ، به نظر می رسد عزم تروئیکای اروپایی ، برای گرفتن بهانه لازم و خروج آرام از برجام  را جزم نموده است .

حمایت بوریس جانسون نخست وزیر بریتانیا از طرحی جدید  توسط دونالد ترامپ رئیس جمهور ایالات متحده درباره برنامه اتمی ایران و  جایگزین نمودن آن  با توافق هسته ای برجام را می توان زنگ خطری برای فروپاشی این توافق بین المللی موثر در صلح و امنیت منطقه و جهان دانست .

نخست وزیر بریتانیا در حالی اجرای طرح احتمالی ترامپ را” قدم بزرگی رو به جلو” و  جایگزینی برای برجام می داند ، که هیچ تضمینی برای دستیابی به توافقات  جدید  و اجرای آنها از سوی ایالات متحده وجود ندارد .نخست وزیر بریتانیا در توجیه نظر خود نسبت به فروپاشی برجام ، گفته است  که مشکل برجام این است که از نگاه آمریکا این توافق منقضی می شود و دیگر این که ، این توافق در دولت باراک اوباما به دست آمده است !

اگر در ادامه  تحولات اخیر ، نامه تروئیکای اروپا به دبیرکل سازمان ملل و ادعای  نقض برجام از سوی ایران و افزایش فعالیت های موشکی با کاربرد حمل کلاهک اتمی  و  یا اعمال مکانیسم ماشه این کشورها  را به آن اضافه نمائیم ، نباید این احتمال را از نظر دور داشت که اروپا در صدد خزیدن و خروجی  آرام  از برجام می باشد .

نکته قابد توجه آن است که کشورهایی که امروز ایران را یه نقض برجام متهم می کنند ، طی دوسال گذشته نتوانسته اند  ایالات متحده را از انجام اقدامات مخرب خود  علیه برجام  باز دارند و از طرفی دیگر به تعهدات مکتوب و مشخص خود در قبال ایران عمل نمایند.

وقتی دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا  در بهار سال گذشته خورشیدی از توافق برجام خارج شد و همه تحریم های رفع شده علیه ایران را مجددا اعمال کرد. از آن زمان تاکنون صادرات نفت ایران از ۲ میلیون ۸۰۰ هزار بشکه به چند صدهزار بشکه کاهش یافته و دسترسی به پول همین میزان صادرات نیز ،  برای  ایران به دشورای ممکن است. از سویی دیگر کشورهای اروپایی که در صدد برآمدند با سازوکار اینستکس ، ایران را از مزایای اقتصادی برجام برخوردار نمایند نیز نتوانستند طی این مدت ، اقدام  موثری را در پیش بگیرند‌

با این حال و علی رغم فعال شدن مکانیسم  ماشه ، دیپلماتهای اروپایی مدعی هستند که هدف این تصمیم حفظ توافق هسته‌ای از طریق بحث و رایزنی با ایران برای بازگشت به تعهداتش ذیل برجام است، نه بازاعمال تحریمهای سازمان ملل.

شاید به نظر برسد ،  تاریخ در حال تکرار باشد و مجددا یک رئیس جمهور جمهوری خواه دیگر همچون جرج بوش ، اروپا را به زانو در آورده و  تلاش های تروئیکای اروپایی را همچون تعهداتش در بیانیه و توافق سعدآباد در دوره ریاست جمهوری سید محمدخاتمی ،  نقش بر آب نماید.

با این حال زمان پیش رو ، مشخص خواهد نمود که آیا تروئیکای اروپا به دنبال حل و فصل اختلافات بین ایران و ایالات متحده است و یا به دنبال فشار بر جمهوری اسلامی ایران و سپس  بهانه ای برای خروج آرام  از برجام به دلیل عدم توانایی  لازم در مقابل ایالات متحده در عمل به تعهدات برجامی خود است  !

انتهای پیام



دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *