سیاست شرق _ جیبوتی کشوری کوچک و خشک در شاخ آفریقا، با جمعیتی بالغ بر ۱/۲ میلیون نفر و مساحت ۲۳ هزار کیلومتر مربع ، از نظر استراتژیک در یکی از پرترددترین مسیرهای کشتیرانی جهان در تنگه باب المندب قرار دارد؛ دروازه ای که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند. موقعیت جغرافیایی جیبوتی بزرگترین دارایی ملی این کشور است و دولت در حال بهره برداری حداکثری از آن است.

این کشور مستعمره سابق فرانسه، اکنون میزبان حضور پایگاههای نظامی فرانسه، پایگاه اصلی عملیاتی فرماندهی آفریقای ایالات متحده» (آفریکام – AFRICOM در شاخ آفریقا کمپ لمونیه که تنها تأسیسات نظامی دائمی آمریکا در آفریقا، اولین پایگاه نظامی برون مرزی ژاپن پس از جنگ جهانی دوم(۲٠۱۱)، ایتالیا در سال ۲۰۱۳ و پرسنل نظامی آلمان اسپانیا و انگلیس نیز از پایگاه های فرانسه و آمریکا عملیات خود را پیش میبرند.

جمهوری خلق چین نیز اولین پایگاه برون مرزی خود را در سال ۲۰۱۷ در این کشور افتتاح کرد که این موضوع نگرانی های کنگره آمریکا و افزایش نظارت ها بر نقش چین در جیبوتی را به همراه داشته است.

اقتصاد جیبوتی با توجه به فقدان زمینهای قابل کشت منابع طبیعی محدود و صنعت ناچیز به شدت به بخش خدمات و تجارت از طريق مجتمع بندری آن وابسته است. اجاره بهای دریافتی از ارتشهای خارجی که مجموعاً به بیش از ۱۲۵ میلیون دلار در سال می رسد یکی دیگر از منابع اصلی درآمد این کشور است.

اتیوپی کشور همسایه با بیش از ۱۲۰ میلیون نفر جمعیت برای ترانزیت بیش از ۹۰ درصد تجارت خود به جیبوتی متکی است که طبق گزارش ها سالانه ۴۰۰ میلیون دلار از طریق هزینه های بندری برای جیبوتی درآمد به همراه دارد. اتیوپی مبدأ و مقصد حدود ۸۰ درصد از کالاهایی است که از بنادر جیبوتی عبور می کنند.

برنامه های جاه طلبانه جیبوتی برای تبدیل شدن به یک قطب تجارت ،جهانی عمدتاً توسط چین تأمین مالی شده است؛ کشوری که بخش عمده ای از بدهیهای خارجی حاکمیتی جیبوتی را در اختیار دارد ،پکن جیبوتی را به عنوان بخشی از ابتکار کمربند و «جاده» خود در نظر میگیرد. یکی از پروژه های بزرگ با تأمین مالی چین راه آهن ۴ میلیارد دلاری بین جیبوتی و اتیوپی است.

جیبوتی به عنوان یک کشور با درآمد متوسط رو به پایین دسته بندی میشود سرانه تولید ناخالص داخلی آن در سال ۲۰۲۵ حدود ۴,۳۴۳ دلار تخمین زده شده است اما در شاخص توسعه انسانی برنامه توسعه سازمان ملل رتبه ۱۷۵ از ۱۹۳ کشور در انتهای جدول قرار دارد. نرخ بیکاری جوانان در این کشور بیش از ۷۵ درصد است بیش از ۶۰ درصد از جمعیت روستایی در فقر زندگی میکنند.

اقتصاد جیبوتی در بحبوحه درگیری های منطقه ای اخیر و بحران دریای سرخ تاب آوری نشان داده است تولید ناخالص داخلی آن در سال ۲۰۲۴ به دلیل افزایش تقاضا برای خدمات ترانزیتی حدود ۶.۵ درصد رشد کرد. با این حال به گفته صندوق بین المللی پول (IMF) سرمایه گذاری در زیرساختها به ایجاد شغل قابل توجهی منجر نشده و بار بدهی های این کشور ناپایدار» است.

بیش از نیمی از بدهی خارجی ۲.۶ میلیارد دلاری جیبوتی متعلق به چین .است جیبوتی در سال ۲۰۲۳ بازپرداخت بدهی های خود به بانک صادرات واردات چین را به حالت تعلیق درآورد و یک مهلت چهار ساله دریافت کرد؛ این کشور همچنین در حال مذاکره برای تجدید ساختار بدهیها با هند و کلوپ پاریس است.

نقش دیپلماتیک وزیر امور خارجه جیبوتی محمود على يوسف قرار است در اوایل سال ۲۰۲۵ رهبری کمیسیون اتحادیه آفریقا را بر عهده بگیرد. جیبوتی همچنین میزبان مقر نهاد منطقه ای «ایگاد» (IGAD) است.

یکی از چالش های منطقه ای جیبوتی، تلاش اتیوپی برای پایان دادن به وابستگی خود به بنادر جیبوتی به دنبال دسترسی به دریا از طریق منطقه خودمختار «سومالی لند است که این موضوع تنشهای منطقه ای را در سال ۲۰۲۴ افزایش داد.

جیبوتی، روابط حسنه ای با عربستان سعودی دارد. مسئله فلسطین جیبوتی از برقراری روابط با اسرائیل تا زمان به رسمیت شناختن کشور فلسطین امتناع کرده و پرونده وضعیت فلسطین را به همراه چند کشور دیگر به دیوان کیفری بین المللی ارجاع داده است.

دولتهای متوالی در ایالات متحده جیبوتی را به عنوان یک شریک کلیدی در امنیت و ثبات منطقه ای توصیف کرده اند با این حال بدهی سنگین این کشور به چین همواره نگرانی هایی را در واشنگتن برانگیخته است.

اهمیت نظامی بیش از ۵,۰۰۰ پرسنل نظامی و غیر نظامی آمریکایی در کمپ لمونيه مستقر هستند. این پایگاه نه تنها برای مبارزه با تروريسم (القاعده و داعش، بلکه برای واکنش به بحرانها مانند تخلیه سفارت در سودان در سال ۲۰۲۳ نقشی حیاتی دارد.

گسترش زیرساخت ها ارتش آمریکا در سالهای اخیر زیرساخت های خود را در جیبوتی به شدت گسترش داده است دولت اوباما در سال ۲۰۱۴ یک قرارداد اجاره ۲۰ ساله جدید امضا کرد و پرداخت سالانه آن را به ۶۳ میلیون دلار افزایش داد.

کمکهای ایالات متحده و همکاری های امنیتی کمک های دوجانبه آمریکا به جیبوتی نسبتاً محدود است حدود ۱۰ میلیون دلار برای سال های مالی ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴) کمک های بشردوستانه نیز در سال ۲۰۲۳ به نزدیک ۱۷ میلیون دلار رسید جیبوتی به طور منظم از طریق برنامه های پنتاگون در زمینه امنیت مرزی حافظ صلح و مبارزه با تروریسم کمکهای امنیتی دریافت می.کند. با این حال وضعیت آینده این کمکها در سایه کاهش بودجه خارجی در دولت ترامپ و احتمال تعطیلی آژانس توسعه بین المللی آمریکا (USAID) در هاله ای از ابهام قرار دارد.

انتهای پیام